Saturday, April 30, 2011

Zaman/Muzik/Ben bir nokta.

Dun gece iki davul caliyor sahnede birisi sagimda Ediz Hafizoglu ki en acayip aksak ritim (odd time) figurleri yolda yurumek kadar kolay calan birisidir. Sol tarafimda akicilik/nefes konusunda inanilmaz bir muzisyen olan Nasheet Waits caliyor. Butch (Morris) bir zaman veriyor calinmasi icin. Sayiyor. 1 2 3 4 yok sayisinda... Baton asagi yukari. Sayiyor. Ikisi de farkli algiliyor. Ayrica Izzet (Kizil) var tam onumde perkusyonlar caliyor cesit cesit hepsi baska zamanlarda... Ben de oyle. Cunku 1 yok orada. Basla diyince senin 1'in guclu zaman (down beat) degil. O cember icinde bir nokta ama o zaman icinde bir ara ayni noktaya da dusmen lazim. Benim icin o kadar keyifli bir durum ki bunun icinde calmak, degil calmak aslinda sadece duymak, anlatilir bir sey degil. Hangisini dinleyip calacagim ne calacagim yok... Cunku zaman zaten akip gidiyor. Sen de bir parcasisin. Bundan daha guzel bir an olabilir mi? Secim yapmak zorunda degilsin. Sen sensin. Zaman orada. Ediz ediz, Izzet izzet, Nasheet de nasheet...

Bir araya gelmeye calisiyorlar 'repeat'ler basladiginda... Butch emir veriyor bir figuru begenince bunu tekrar (repeat isareti) edin. Tum perkusyonlar zamani bir araya getirmeye calisiyorlar... Butch kiziyor bagiriyor! Nasil olur hepiniz ayni anda hissedebilirsiniz zamani bu mumkun degil kandirmayin bizi diyor! Bir araya gelmelerine kiziyor. Ben mest oluyorum. Hissettigim duyguyu anlatmam mumkun degil. Bayagi siritiyorum yani!

Ama zaman bu 1 2 3 4 egitimini almis kisiler icin ayni sekilde akabiliyor yine de iste. Butun bu kontrollu Kaos (cunku icinde ciddi bir kompozisyon var) sonrasinda Butch diyor ki sahnedeki 12 muzisyene (seviye cok yuksek bu arada gercekten!) haydi simdiiii herkes mesela 20 dakika once kurmus oldugu fikre (memory 1 isareti) geri donsun baton asagiya iniyoooor... Hop kurgu ayni. Birdenbire herkes ayni yerde kocaman "BIR". Dongu en bastan 20 dakika onceki gibi herkes kendi zamaninda ama 1 var. Orada, herkes icin. Kimse icin sorun olmuyor. O kadar icsel.
Ilk provada hep beraber bir sey 'repeat' etmemiz gerektiginde muzisyenlerden ayni sorular caliniyordu kulagima 'yani hep ayri seyler mi calacagiz bir arada calmayacak miyiz?'. Halbuki ayri gayri yok. Butch duyuyor oradan her seyi kompoze ediyor. Ama grup olup calmak duzenleyip toparlamak adamin ruhuna islemis. Her sey zamanla ilgili. Bir akor da zaman demek aslinda ama simdi olayi ders notlarina dokmeyelim.

Kucukken muzik egitimine basladiginda sana ilk saymayi ogretirler. 1 2 3 4. Sonra zamani esit araliklarla bolmeyi... 1 ve 2 ve... sonra 1 ve ve ve 2 ve ve ve... Kac kere 'ogretmenim' bana SAAAY diye bagirdi bilmiyorum ilk egitimimde. Yani aslinda ne acayip bir disiplin. Sana zamana sahip cikabilecegin ve kontrol edebilecegin ogretiliyor. Insanlarin hayati hep bu yuzden kararmiyor mu zaten? Sanatta asagi yukari hep boyle kalici olmak cabasi yok mu? Halbuki kalici degil hic bir sey (?!). Ben bunu simdi ki aklimla bir cesit olumsuzluk arayisi, olumluluge meydan okuma olarak algiliyorum. Cunku zamanin gercekten kontrolu mumkun degil. Simdi dur, simdi basla diyemiyoruz. O yuzden muzigin gercek hayatin boylesine kontrollu bir yansimasi olmasi gerektigi tezine katilmiyorum. Oyle ki madem gercek hayatla ilintili olmali o zaman ritmik olarak da armonik (?) olarak da kaos muzigin icinde olmali. Ya da simdiki anlami ile 'cagdas yasam' sekli. Hangimiz hayatini (zamanini) bu sekilde kontrol edebiliyoruz? Bu durumda muzigin duzenli ve tertipli olmasi beni pek tatmin etmiyor. Dogaclamaya merakim bu yuzden. Aslinda daha cok zamanin kullanimi ile ilgili.

Her muzisyenin kuvvetli/zayif taraflari vardir. Pedagojik olmayan konservatuar egitiminde ogrenci birey degilmis gibi davranilir cogu kez. Cok az insan birbirini dinler ve bu sebepten de dogru yonlendirilebilir. Trajik ama durum bu. Benim en kuvvetli tarafim hep ritmik duyumum/yorumum olmustur. Zaman benim icin muzikte dogal bir sekilde akiyor. Bana ogrettikleri zaman 1 ve 2 ve ... sorun olmadi. Cabuk kavradim. Ogrencilik donemim boyunca da zamani lehine kullanabilmis bir insanim. Nasil o kadar cok is yaptin. okudun erken yasta diyorlar? Cevabi aslinda basit 1 ve 2 ve... Zamanimi bolmeyi ogrendim. Erken yasta Muzik egitiminin (Spor egitiminin...) iste bu anlamda disiplinle ilgili oldugunu dusunuyorum cunku belirli bir zamanda belirli bir isi yapman ve en dogru sekilde yapman gerekiyor. Oz disiplin. Genellikle konservatuardan mezun muzisyenler cok iyi bir zamanla en duzgun sekilde onlerindeki notayi calmaya calisirlar. Egitim bunu uzerine kurulu. Ben ustun yetenekli yaftasi ile yari zamanli konservatuar okuyan birisi olarak hic bir zaman bu anlamda iyi bir konservatuar ogrencisi olamadim. Yani 1 ve ve ve'de hic sorun yok, notalar orada hemen duyuluyor yaziliyor ama calma kisminda ki duzen benim yapimda sorunluydu. Daha ufagim Bartok koyuyorlar onume, hop, harika performans. Schumann? I-ih! Calisiyorum. Ya da belki de dogru calisamiyorum. Olmuyor da olmuyor!

Dun geceki deneyimimden sonra bende bir aydinlanma oldu. Aslinda muzik hayat ile cok ilintili, evet. Ben annesi devlet memuru muhendis, babasi ozel sektor muhendis bir ailenin kiziyim. Annem de babam da muhendis olmalari anlaminda disiplinli insanlar. Zamani iyi kullaniyorlardi. Ikisi de calisiyor gunduzleri. Iki cocuklari var ogretmeleri gereken ilk sey cocuklarina kendi baslarinin caresine bakmakti. Ote yandan ikisi de arazi insani. Baba da anne de acik alan da is yapiyor. Bir de deli gibi gezmeyi seviyorlar okul zamani filan dinlemeden atiyorlar cocuklari arabaya yesil orman dag cimen tarla irmak dere tepe geziyorlar. Sonra donuyoruz biz disiplin (okul + konservatuar) devam... Simdi benim sadece onume koyulani verilmis zaman icinde calmam mumkun mu bu durumda? Imkansiz. Zamanimda ki bolunmelere bak... Macera.... Acik alan... Kos hopla zipla... Sonra 1 ve 2 ve...

Sunu anladim bir kez daha dun gece; ben muzikle kavga etmiyorum. O da var; ben de varim. Bazen yakiniz, bazen iciceyiz. Bazen de mesafeliyiz. Boyle algiliyorum. Cok eglendim ben sahnede dun gece. Muthis. Sahneye bis'e cikmadan once Butch bana 'gimme more of that crazy shit you were playing on the stage' dedi. Hosuma gitti. Cok 'zaman' gecti boyle olmasini saglayabilmek icin.


3 comments:

efe said...

Umarım gün gelir bu kontrollü kaos içinde, neyin üzerine ne çalacağım diye düşünmeden, oradaki müziğe bağımlı ama bir yandan da zevkle bağımsız olarak çalabilirim.

ekin said...

"O da var; ben de varim. Bazen yakiniz, bazen iciceyiz. Bazen de mesafeliyiz".

cacophonie said...

Oh time, a brilliant time;
you are giving more of that crazy pieces to us, you are on the stage..